GAZiANTEP TARiHi
Gaziantep tarihinin olusumunda ve niteliginde yer unsurunun önemi büyüktür. Bölgenin ilk uygarliklarinin dogdugu, Mezopotamya ve Akdeniz aras?nda bulunu?u güneyden ve Akdeniz´den do?uya, kuzeye ve bat?ya giden yollar?n kav?a??nda olu?u, uygarl?k tarihine ve bugüne yön vermi?tir. Bu nedenle Gaziantep, tarih öncesi ça?lardan beri insan topluluklar?na yerle?me sahas? ve u?rak yeri olmu?tur. Tarihi ?pek yolunun da bölgeden geçiyor olmas? ?l´in önemini ve canl?l???n? devaml? olarak korumas?n? sa?lam??t?r.
Gaziantep´in tarih devirleri Kalkeotik, Paleolitik, Neolitik, Kalkolitik dönemler, Tunç Ça??, Hitit, Med, Asur, Pers, ?skender, Selefkoslar, Roma ve Bizans, ?slam-Arap ve ?slam-Türk devrileri olarak s?ralanabilir. Bu dönemlerin izlerini günümüzde de aç?k bir ?ekilde görmek mümkündür.
Ay?ntap olarak bilinen eski kent, bugünkü Gaziantep´in 12 km. kuzeybat?s?nda Dülük Köyü ile Karahöyük Köyü aras?ndad?r. Yap?lan arkeolojik ara?t?rmalarda ta?, kalkeolotik ve bak?r dönemlerine ait kal?nt?lara rastlanm?? olmas? yörenin Anadolu´nun ilk yerle?im alanlar?ndan birisi oldu?unu göstermektedir.
Bir süre Babil ?mparatorlu?u´nun egemenli?i alt?nda kalan Gaziantep, M.Ö. 1700 y?llar?nda Hitit Devleti´nin bir kenti olmu?tur. “Dülük” ?ehri ise Hititlerin önemli bir dini merkezi oldu?undan ayr? bir önem ta??maktad?r.
Gaziantep ve çevresi M.Ö. 700-546 y?llar? aras?nda Asur, Med ve Pers ?mparatorluklar?n?n yönetimine girmi?tir. Büyük ?skender´in Pers Devletini y?kmas?ndan sonra Romal?lar´?n, M.S. 636 y?l?na kadar da Bizansl?lar´?n egemenli?i alt?nda kalm??t?r. Gaziantep; Kahramanmara?´tan Halep´e, Birecik´ten Akdeniz k?y?lar?na ve Diyarbak?r´dan ?skenderun´a giden anayollar üzerinde bulundu?undan, her dönemin kültür ve ticaret merkezi olma özelli?ini korumu?tur.
Hz. Ömer zaman?nda ?slamiyet´in Arap Yar?madas? d???na yay?lmas? için sürdürülen mücadeleler esnas?nda ?slam ordusu, Gaziantep yöresi ile Hatay´? Bizansl?lardan ald?. Hemen ard?ndan kans?z ve sava?s?z Suriye ve Antakya yöresi de ?slam kuvvetlerinin eline geçerek vergiye ba?land?. ??te Gaziantep´in ünlü Ömeriye Camii o dönemde fethin sembolü olarak yap?lm??t?r.
1071 Malazgirt Sava??´ndan sonra bölgede Selçuklu ?mparatorlu?u´na ba?l? Bir Türk Devleti kurulmu?tur. 1270 y?l?nda Mo?ollar?n istilas? ile y?k?lan kent, daha sonra Dulkadiro?ullar?´n?n (1389) ve Memluklular´?n (1471) eline geçmi?tir. 1516 y?l?nda Yavuz Sultan Selim taraf?ndan Memluklular´a kar?? yap?lan Mercidab?k (Kilis Yak?nlar?nda) meydan sava??ndan sonra Gaziantep ve yöresi Osmanl? ?mparatorlu?u´nun yönetimine girmi? oldu.
Osmanl?lar döneminde çok say?da camii, medrese, han ve hamam yap?lm??, kent ayn? zamanda imalat, ticaret ve el sanatlar? yönünden de ilerlemi?tir.
1641 ve 1671 y?llar?nda yöreyi iki kez ziyaret eden Evliya Çelebi burada 22 mahalle, 8 bin ev, 100 kadar camii, medrese, han, hamam ve üstü kapal? çar?? oldu?unu anlat?r.
I. Dünya sava?? sonunda Gaziantep önce ?ngilizler, daha sonra da Frans?zlar taraf?ndan i?gal edilmi?tir. Nitekim Gaziantep savunmas? Ulusal Kurtulu? Sava?? tarihinde ayr? bir sayfa olarak yerini alm??t?r.
Gaziantep Savunmas?
1914 y?l?nda, I. Dünya Sava?? ba?lad??? zaman Gaziantep 83 bin nüfuslu bir liva merkezi idi.30 Ekim 1918´de imzalanan Mondros Mütarekesi ile ?tilaf Devletleri payla?t?klar? topraklara sahip olmak amac?yla harekete geçerken, 17 Aral?k 1918´de ?ngilizler Antep´e girmi?tir. Bir y?l süren bu i?gale Frans?zlar tepki göstermi?, 1918 Eylül´ünde yap?lan ?ngilizlerin Musul üzerindeki “Nezaret Hakk?” ndan vazgeçmeleri ile önce Suriye daha sonra Antep, Urfa ve Mara? bo?alt?lm??t?r.
Bunun ard?ndan Frans?zlar 29 Ekim 1919´da Kilis´i, 5 Kas?m 1919´da Antep´i i?gal ettiler. 1920 y?l?n?n ba??nda ise ünlü Antep Savunmas? ba?lam?? oldu. 1 Nisan 1920´de ba?layan Gaziantep savunmas? 11 ay sürdükten sonra açl?k yüzünden sona ermi?tir. Savunma süresince Frans?zlar ?ehre 70.000 mermi atm??, 6.000 Antepli ?ehit olmu?tur. Bu ola?anüstü savunma sonunda Türkiye Büyük Millet Meclisi 6 ?ubat 1921 tarihli toplant?s?nda Antep´e "Gazi" ünvan?n? vermi?tir. 15 Mart 1921 tarihinde Londra´da Türk D??i?leri Bakan? ve Frans?z delegasyonu Antep, Adana ve çevrelerinin Türklere geri verilmesi hususunda mutabakat sa?lam??t?r. Nitekim bu antla?ma Ankara Antla?mas? ile son ?eklini alm?? ve 25 Aral?k 1921´de son Frans?z askeri Antep´ten ayr?lm??t?r.
